Zwart gemaakte gezichten

Door Abe de Verteller op

Thorpe 263 In Gothland bestaat een spel dat mogelijk een offerdans voorstelt. De dansers zijn jonge mannen die springen en telkens veranderen in beweging. Zij hebben zwartgemaakte of gekleurde gezichten. Een van hen is het slachtoffer. De requisieten voor het offer worden onder het geluid van zang en muziek tevoorschijn gehaald. Het slachtoffer zit gekleed in huiden op een stoel en heeft een strootje in zijn mond, die strootjes zijn scherp gesneden en steken tot voorbij zijn oren en moeten de borstels van everzwijn voorstellen. Hij moet dus het offer van een zwijn voorstellen dat met joel aan Freyer werd gebracht. Dit gebruik is in 1860 opgeschreven door Afzelius in zijn Svenska folkets sago-häfder

Blackface door Europa en Nederland

May day Many accounts from the second half of the eighteenth century describe chimney sweeps dressing up in costumes for May Day, including in wigs, crowns, and coats. Some cross-dressed in women’s clothing, and many either blackened or whitened their faces.[10] These chimney sweeps created music by banging together their brushes and shovels.[10] https://en.wikipedia.org/wiki/Jack_in_the_Green

https://en.wikipedia.org/wiki/Mummer%27s_Day

Mummer’s day of Darkie day komt van the darkening of the faces. Waar de gezichten zwart worden gemaakt. Dit is een midwinterviering in Cornwall. Het gebeurt in Padstow op de dag na kerst en op nieuwjaarsdag. Er worden ook maskers gedragen en traditionele muziek gemaakt.

 

  1. Dykstra – Uit Friesland’s volksleven I p. 184-185 http://images.tresoar.nl/wumkes/pdf/DykstraW_UitFrieslandsVolksleven_1.pdf

De begeleiders van de pinksterbloem hadden zich gegrimeerd met zwarte en rode verf.

De zwarte koning van Driekoningen.

Oxbrow – Halloween 163 Tijdens Hogmanay en Halloween  gingen kinderen in Schotland samen komen om hun gezichten in te smeren met roet of met gebrande kurk en witte kleren aan te doen. Daarna gingen ze langs de huizen. Zij doen een toneelspel met een zwarte ridder, Beelzebub en een dokter. De held Galoshin wordt door de ridder dood gemaakt, maar de dokter weet hem weer te doen herleven. Daarna wordt er gecollecteerd bij het publiek.

Farwerck 345 ev over zwarte gezichten bij de Wilde jacht. Zwart maken is de meest eenvoudige, goedkope vermomming. de mannen van de herlechin schaar werden beschreven als ‘Ethiopiërs’, dus zwart. Hetzelfde lezen we in de Saksenkroniek. In het Zwarte Woud was het alleen de aanvoerder die een zwart gezicht had.

Lecouteux Phantom Armies of the night 177 Hooden horse. In het graafschap Kent ging met op de kerstnacht rond met de ‘Hooden horse’, een man als paard verkleed. (dodenpaard?) De leden van de troep droegen een vermomming en zwartgemaakte gezichten. https://en.wikipedia.org/wiki/Hoodening

De zwarte duivel bij Memling, maar ook in dat schilderij van poppentheater in mechelen.

Een of twee voorbeelden in K. ter Laan Folklore 279 nachtbidders of zwartmakers, mannen die in groningen en Friesland langs de boerderijen gingen bedelen. Ze hadden vaak zwart gemaakte gezichten. Ze dreigden als ze niks kregen de boerderij in brand te steken. 316 Bij de Paasvuren als het vuur bijna gedoofd was begon het zwartmaken,  de meisjes werden met roet besmeerd (vruchtbaarheid?), dit gebeurde in het noordoosten van het land.

The first theatrical appearance of blackness was in depictions of the devil in the mediaeval mystery plays. The general belief at that time was that Satan was blackened by the smoke and soot of the fires of Hell, as well as in contrast to the light of heaven and the brightness of the angels. ‘It was because of this traditional belief that the Devil of the mystery plays was habited in a leather suit painted black, or covered with black horsehair.’345 The player also had a false head,346 but ‘evidence suggests that early devils could appear either in black masks/heads or in painted blackface… https://etheses.whiterose.ac.uk/4181/1/MPhil_upload.pdf

De harlekijn

An early appearance by Harlequin was in the Medieval French miracle plays, under the name of Hellequin. There he is found as the messenger of the Devil, coming straight from the inside of the Earth (hence his blackened face) and leading a boisterous gang of evil spirits.365 Harlequin often appeared in a black mask: ‘He is further exoticised racially as characters mistake him for a “blackamoor” because of his characteristic black mask, an association between Harlequin and Africans that becomes common after the 1770s.’366 However, it may also be assumed that sometimes the mask was replaced by blackface.

Pelzmärte

In the Ansbach region a different type of being used to appear—Pelzmärten (Skin Martin) by name; he ran about and frightened the children, before he threw them their apples and nuts. In several places in Swabia, too, Pelzmärte was known; 207he had a black face, a cow-bell hung on his person, and he distributed blows as well as nuts and apples.{90} In him there is obviously more of the pagan mummer than the Christian bishop.

those who cannot answer are reproved, and St. Nicholas points to a terrible form that stands behind him with a rod—the hideous Klaubauf, a shaggy monster with horns, black face, fiery eyes, long red tongue, and chains that clank as he moves

Sometimes a female bogey used to appear: Budelfrau in Lower Austria, Berchtel in Swabia, Buzebergt in the neighbourhood of Augsburg.{46} The last two are plainly variants of Berchte, who is specially connected with the Epiphany. Berchtel used to punish the naughty children with a rod, and reward the good with nuts and apples; Buzebergt wore black rags, had her face blackened and her hair hanging unkempt, and carried a pot of starch which she smeared upon people’s faces.

De wildeman kan ook zwart worden! Bernheimer 15 en noot 34 Dit overkomt Iwein, Wolfdietrich en een wildevrouw in ‘Wigalois’.

https://nl.wikipedia.org/wiki/Kukeri Ook bij de Kukeri compleet zwarte figuren met zwarte gezichten. Zie filmpje.

https://lt.wikipedia.org/wiki/U%C5%BEgav%C4%97n%C4%97s Litouwse gemaskerden en zwart gemaakten met Carnaval Uzgavenes. Ook wordt de godin Marena verbrand zij is de personificatie van de winter. Ook is er een strijd tussen hennep en linnen.

De Kukeri van Bulgarije Met nieuwjaar en lente equinox komen ze om boze geesten weg te jagen en vruchtbaarheid te brengen. Ze bezoeken ook de huizen van de mensen.
The corresponding figure in Greek-speaking Thrace is known as Kalogeros “rod-carrier”, also shortened to cuci, in former Yugoslavia known as didididici, in Bulgaria as kuker or babushar, as momogeros in Pontic Anatolia, in North Macedonia it is known as babari or mechkari. In Romania, this figure mostly appears together with a goat, known as capraturca or brezaia

In some villages, participation in the Kukerovden play was long considered an initiation ritual that a young man had to complete to qualify for marriage.

Surtr de vuurreus uit Muspelheim.

Het zwart komt van de onderwereld, de vuren van de onderwereld. De onderwereld is donker, maar ook vruchtbaar makend. Pluto= Rijkdom.

De zwart gemaakte gezichten tussen de geesten van de Wilde Jacht.

Maskers ook voor ZP en Sinterklaas, voor geesten. Maskerade. (de duivel Mascheroen)

Hoorns en huiden, de dierenwereld, ook hoorns staan voor vruchtbaarheid.

Slaan met de roede op de billen = vruchtbaarheid.

De zak of korf om jonge kinderen/jongens in mee te voeren naar de onderwereld.

Koebellen om lawaai mee te maken, sowieso een wild geraas maken. Het lawaai van de wilde jacht. Waarom lawaai? In de jacht ga je iets opjagen, niet verjagen. Het wild ga je uiteindelijk vangen of schieten. Maar waar jagen zij op?

Sint Nicolaas onderdeel van de midwinterrituelen om de boel te kerstenen. Maar heeft wel heidense connotaties met watergeesten en misschien Odin/Wodan, de wildeman. Maar als zwarte klaas wordt hij ook weer heidens gemaakt.

Hier tegenover staan de meirituelen met de Groene man.

 

 

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.