De Heilige Graal en de vier elementen

Door Abe de Verteller op

De heilige Graal is al eeuwenlang een geliefd onderwerp voor discussie. De laatste decennia is het vooral bekend van films als ‘The Da Vinci Code’, ‘Indiana Jones and the last crusade’ en ‘Monty Python and the Holy Grail’. Behalve vermaak geven deze films weinig begrip over het fenomeen van de Graal.
Heel in het kort kan je zeggen dat de Graal hèt symbool is voor mystieke eenwording uit de Westerse esoterie. Het vinden van de Graal gaat om het geleidelijke pad naar eenwording en verlichting toe. In mijn visie bereik je dit, door de verschillende aspecten waarin een mens zich heeft opgedeeld weer samen te voegen tot een eenheid. Het verhaal van de Graal vertelt wat er mis is gegaan, hoe de menselijke geest versplinterd is geraakt en hoe zij weer geheeld kan worden door de ware Graalridder. Om dit symbool te verduidelijken zullen we stuk voor stuk de elementen van de Graal ontrafelen.

holy-grail

De Heilige Graal van Monty Python

Graal

Frederick-J-Waugh-The-Knight-of-the-Holy-Grail-1912-fine-art-30227320-1400-1056Meestal zien we bij het woord Graal een beker of een kelk voor ons. In de Vulgaat-cyclus wordt verteld dat de heilige Graal – waarnaar alle ridders van de Ronde Tafel zoeken – hetzelfde voorwerp is als de beker van het Heilig Avondmaal en de beker waarin Jozef van Arimathea het bloed opving dat droop uit de wond in de zijde van de gekruisigde Jezus Christus. Het zou gaan om een van de belangrijkste relieken uit de christelijke geschiedenis. Het kon iedereen datgene geven wat hij het liefste wenste en was geladen met Goddelijke kracht.

kristeva-severed-topToch is dit niet de enige verschijningsvorm van de Graal en het geeft ook niet genoeg inzicht over de werkelijke, diepere betekenis van de Graal. De Graal is een sleutel tot zowel de christelijke als de heidense spiritualiteit, want de oude christelijke mystiek bouwde gewoon voort op die van de heidense. De Graal is niet alleen afkomstig uit de christelijke cultuur, maar is ook afgeleid van de ketel van overvloed en wedergeboorte uit de Keltische mythologie. Het is ook niet altijd een beker: in het Welshe verhaal uit de Mabinogion genaamd ‘Peredur’ is de Graal een schotel met daarop een afgehouwen hoofd! In de Parzival van Wolfram van Eschenbach is de Graal een steen uit de kroon van Lucifer. Een steen die tegelijk met hem uit de hemel is gevallen. De Graal kan dus meerdere verschijningsvormen hebben. (1)

Het woord Graal of San Greal heeft ook meerdere betekenissen; het is de ‘grèle’, de steen die uit de hemel is komen vallen als een hagelsteen. Het is de ‘sang real’, het koninklijk bloed van Jezus Christus (volgens een aantal auteurs is hier een koninklijke bloedlijn uit voortgesproten) en het is de geleidelijke weg, ‘gradale’ oftewel geleidelijk. Graad voor graad betreedt de in te wijden persoon (de ridder) het Graalkasteel. Het mysterie van de Graal houdt zo het hele ritueel in wat leidt tot de genezing van de koning. (2)

Het verwoeste land 

Lucas Cranach - het Gouden tijdperk

Lucas Cranach – het Gouden tijdperk

In de verhalen rond de Graal wordt verteld dat het land rondom het Graalkasteel een woestenij is. In de Elucidation uit de dertiende eeuw  (een prelude op de ‘conte del Graal’ van Chrétien de Troyes) wordt verteld hoe dat komt. Ooit was er in het land Logres vrede en welvaart dankzij de vrouwen van de bronnen (of anders vertaald; de grafheuvels) Ieder die bij hen kwam werd door hen bediend met hun kelken en daarin vonden zij al het eten en drinken dat zij nodig hadden. Maar de laffe koning Amangons verkrachte één van de vrouwen van de bron en stal haar kelk. Zijn ridders deden vervolgens hetzelfde met de andere vrouwen, waardoor zij vluchten en nooit meer terug kwamen. Sindsdien verdwenen ook de bronnen. Het land Logres werd een droge, dorre woestenij. In dit tragische verhaal wordt duidelijk gemaakt dat wie zijn connectie met het vrouwelijke verliest nooit werkelijk vruchtbaar kan zijn. Het is ook te zien als een verwijzing naar de tijd toen de Godin en haar priesteressen nog in ere werden gehouden. (3)

woundDe gewonde koning

In de Post-Vulgaat cyclus van circa 1220-1230 is er een alternatieve versie over de herkomst van de woestenij. Hier is deze veroorzaakt door de ‘smartelijke steek’. De tragische ridder Balin is hier het graalkasteel binnen gedrongen en wordt achterna gezeten door de Graalkoning Pelles. Balin gebruikt – zonder dit door te hebben – de lans van Longinus (ooit had hij hiermee Christus aan het kruis doorstoken) om zich te verdedigen tegen de koning en steekt hem met de lans in de liezen. Op datzelfde moment stort het kasteel in elkaar en verwordt het land tot een woestenij. (4) In de Parzival van Wolfram von Eschenbach heet de Graalkoning Anfortas en wordt hij zelfs verwond aan zijn scrotum. Hieruit blijkt duidelijk dat de koning onvruchtbaar is geworden. In de oude heidense traditie kan een koning met zo’n wonde niet regeren. Hij kan zo niet het ‘Heilig huwelijk’ met de godin (of haar priesteres) sluiten! Zijn onvruchtbaarheid zal zo ook het land onvruchtbaar maken en dat is exact wat er gebeurd! Ook de bloed druppelende speer in de graalprocessie is een verwijzing naar de plaats van de wonde van de koning.

Het graalkasteel

6a00d8341c464853ef0168ebf0491d970c-800wiHet graalkasteel wordt ook wel Corbenic genoemd. Dit lijkt sterk op een van de titels van de Graal: ‘Cors benoît’, de heilige hoorn of anders het heilige lichaam. Het kasteel waarin de graal verborgen  is en de graal zelf worden zo met elkaar vereenzelvigd. Dit kasteel is alleen te vinden door er niet naar te zoeken, alleen als men zijn paard – en daarmee zijn intuïtie – de vrije teugels geeft is er een kans dat het gevonden wordt. Als men het kasteel vindt dan is dat vaak via een spiralende weg. In één verhaal wervelt het kasteel zelfs om zijn eigen as! Dit alles wijst er op dat het zoeken naar het Graalkasteel een  zoeken is naar het centrum, het centrum van het land en het centrum van zichzelf. Een van de Graalhoeders heet Bron; een passende naam voor de bewaker van de innerlijke bron. (5)

De graal en de vier elementen

Wat wordt er nu in dit Graalkasteel bewaard? Om dit goed in te leiden moeten we terug naar een verhaal uit de Keltische mythologie. Hier wordt gesproken van het volk van de godin Danu, de Tuatha de Danann. Zij worden gezien als de Keltische goden, die later zijn verworden tot het elfenvolk. Toen zij Ierland kwamen bewonen namen zij vier schatten met zich mee. Een onoverwinnelijk zwaard, een even onoverwinnelijke speer, een onuitputtelijke ketel en een steen die zou brullen onder elke ware koning. (6) Deze vier schatten zijn te zien als symbolen voor de vier elementen: lucht, vuur, water en aarde. Dat het volk van Danu deze elementen bezat, betekent dat ze meesterschap hadden over de kwaliteiten die bij de elementen horen. Meesterschap over hun gedachten (lucht), over hun handelingen (vuur), over hun emoties (water) en over hun zintuigen (aarde). Meester of koning zijn van een element betekent dat je je met dat element kan verbinden en het ook weer los kan laten.

Het bezit van deze schatten maakte van hun rijk, een rijk van vrede, liefde, eeuwige lente en eeuwig geluk. Het volk van Danu werd door de Milesiërs – waarschijnlijk de Kelten – verdrongen en ging ondergronds en onder het water wonen. Zij werden het volk van de holle heuvelen, de Sidhe oftewel de elfen. De mythische gouden tijd ging teloor en de schatten werden meegenomen naar de elfenwereld ook wel bekend als Tir-nan-Og, het land der jeugd. Dit is een wereld die voor gewone stervelingen onzichtbaar en onbereikbaar is. Dit elfenland is goed te vergelijken met het land Logres ten tijde van de vrouwen van de bronnen.

Het is opmerkelijk dat deze vier elementen ook voorkomen in het Graalverhaal. Zij worden één voor één binnen gebracht tijdens de Graalprocessie. Als Perceval de avond doorbrengt in het mysterieuze Graalkasteel krijgt hij tijdens een mysterieuze optocht juist een zwaard, een lans, een beker en een schotel (of een steen in de versie van Wolfram) te zien! (7) Dezelfde vier elementen vinden we ook terug in het tarotspel. Hier worden ze zwaarden, staven, kelken en pentagrammen of schotels genoemd. Alleen de staf verschilt significant van de lans, maar in wezen zijn het beiden symbolen van mannelijke daadkracht en viriliteit. We gaan die vier elementen nog wat beter onder de loep nemen en vooral hoe ze een grote rol spelen in het verhaal van de Graalridders Galahad en Perceval.

cups01 download (1) download swords01

Het zwaard en de steen

Arthur stond bekend als de beste koning die er ooit was geweest. Hij bewees dat hij de ware koning was, door een zwaard uit een steen te trekken. Een daad die geen enkele andere ridder had kunnen doen. In een vroeg Welsh gedicht gaat Arthur nog zelf op jacht om de ketel [proto-graal] des overvloeds te vinden. (8) Echter ten tijde van de komst van Galahad is zijn rijk al een poos in verval.
pullingswordfromstone-281x300Kort na de komst van Galahad zien Arthur´s mannen een steen in het water drijven met een zwaard tot aan het handvest in de steen gestoken. Ze halen het gevaarte uit het water en proberen één voor één het zwaard uit de steen te trekken en falen. Galahad lukt dit moeiteloos. Symbolisch kan je zeggen dat hij het zwaard van de gedachten uit de steen van de materie en het zintuiglijke trekt. In deze wereld lijken gedachten en materie onlosmakelijk met elkaar verbonden. Wie de materie kan beschouwen zonder gedachten, die ziet deze in zijn ware aard. Wie zijn gedachten kan hanteren als een zwaard is objectief en kan een situatie beoordelen zonder beïnvloed te worden. Hij of zij is onthecht. Doordat hij het zwaard uit de steen heeft getrokken is hij meester van de wereld der gedachten, zoals Arthur dat voor hem was geweest. Dit zou hem tot opvolger van Arthur moeten maken, toch gebeurt dit niet. Het koningschap van Galahad komt pas nadat hij de Graal gewonnen heeft.

G_004_Arthur_GrailGalahad wordt ook uitgenodigd om te gaan zitten aan de Ronde Tafel en hij neemt plaats op de gevaarlijke dertiende zetel. Elke ridder die dat voor hem probeerde werd jammerlijk verzwolgen, maar Galahad kan rustig blijven zitten. Deze stenen zetel is voor hem bestemd, zijn naam is er in gegraveerd. Deze Ronde Tafel is te vergelijken met de cirkel van het leven of het jaarwiel, ook wel het rad van fortuin genoemd. De dertiende zetel staat – zo bekeken – voor de dertiende maanmaand van het jaar en voor de winter van het leven. Het is de tijd van aftakeling en van dood. Galahad accepteert dit en weet de dood te omarmen. Fortuin èn tegenslag horen bij het leven. Hij accepteert de bloei èn het verval. Deze zetel staat voor de steen van de materie en Galahad bewijst dat hij meester is over de zintuiglijke, materiële en dus vergankelijke wereld. Galahad kan ongedeerd blijven zitten op de stenen zetel. Hij is hiermee meester van de zintuiglijke wereld.

De Graalsbeker

grealAls alle ridders vervolgens aan de Ronde Tafel gaan zitten verschijnt de Graalsbeker. Zij is echter nog gesluierd. Niemand ziet de beker omdat het avontuur zich nog wel in de gewone wereld afspeelt. Toch merken de ridders haar invloed. Ieder kan krijgen wat zijn hartje maar begeert, ieders wens wordt vervuld. Het gaat hier – mijns inziens – niet om eten of drinken, maar om een innerlijke vervulling. Het is een stroom van energie en emotie die op gang gebracht wordt omdat Galahad de wereld weet te bereiken die voorbij de gedachten en de materie ligt. Zijn invloed is zo groot dat de beker kan materialiseren. Hij brengt het aards paradijs, het innerlijk koninkrijk Logres, even terug. De beker blijft helaas maar kort. Het geluksgevoel verdwijnt en alle ridders willen uit op de queeste van de Heilige Graal om deze schat ongesluierd te kunnen aanschouwen. Deze beker hoort – net als de ketel van de elfen – bij het element water, zij staat voor het gevoel. Energie en de daarbij behorende emoties komen vrij en geven een gevoel van bevrijding en vervulling. Een glimp van de Graal is gezien maar Galahad is nog geen meester over zijn gevoel. Daarvoor moet hij de stap wagen uit onze wereld van materie en gedachten om te gaan naar het domein van de Graal. Nu kan hij aan zijn queeste beginnen! (9)

De speer die bloed drupt

Voor het element vuur moeten we naar het verhaal van Perceval – die andere grote Graalridder – gaan. (10) Perceval staat ook wel bekend als een onnozele ridder. Hij is heel erg puur en naïef, maar ook harteloos. Als hij op pad gaat om ridder te worden, stort zijn moeder in elkaar van verdriet, toch keert hij niet om, maar vertrekt zonder om te kijken.
Hem valt van alles op de mouw te spelden. Zo hoort hij van zijn oom dat een ware ridder zwijgzaam is en niet zomaar vragen hoort te stellen. Hij bereikt na vele avonturen onvoorbereid de Graalburcht en ziet de Graalprocessie voorbij gaan. De belangrijkste elementen in die processie zijn een – in sommige versies gebroken – zwaard, een speer die bloed druppelt, de ongesluierde Graalsbeker en een schotel. Het gebroken zwaard kan je zien als een symbool voor de gefragmenteerde wereld, zo zij via de gedachten worden opgemerkt. De speer staat voor het element vuur. Het zijn de gerichte handelingen die als een speer op hun doel afgaan. Het is daadkracht. Doe je deze daden echter zonder je met het proces te verbinden, dan verlies je energie. De speer van daadkracht zal nu bloed oftewel energie verliezen. De bloed druppelende speer van de koning is analoog met de ongeneeslijke wonde van de koning. Omdat het welzijn van de koning nauw verbonden is met dat van zijn koninkrijk is het gebied rondom het Graalkasteel een woestenij. Een emotieloos, vruchteloos en koud land.

De vraag wordt niet gesteld

sangrealTerwijl deze mysterieuze voorwerpen voorbij komen kreunt de gewonde Graalkoning en kermen zijn dienaren met hem mee. Perceval had graag willen weten waarom die speer bloed druppelde of voor wie die beker bestemd was, maar hij denkt aan het advies van zijn oom en houdt zijn mond. Dit blijkt zijn grote fout te zijn. Had hij de vragen gesteld dan had hij daarmee de gewonde koning – die met een speer verwond is aan zijn scrotum – kunnen genezen en daarmee het woeste land van de Graalkoning tot bloei kunnen brengen. Hij doet dit echter niet en moet daarom nog veel langer ronddolen.

Perceval laat zich nog teveel leiden door hoe het hoort, door van buitenaf opgelegde regels in plaats van door zijn eigen intuïtie. Ook weet hij nog niet hoe hij zich moet verbinden met het grote lijden dat hij voor zich ziet. Pas als hij leert zich te verbinden met het gevoel zonder er door opgeslokt te worden, pas als hij werkelijke compassie kan tonen zal hij de Graal waard zijn, maar zo ver is het nog niet. De Graal laat zich niet makkelijk vinden. Vele avonturen zijn nog nodig om tot inzicht te komen. Perceval als onwetende dwaas moet nog in vele sloten lopen en in vele valkuilen vallen, net zoals ieder mens, maar hij leert ervan. De Graal is tenslotte gradale; geleidelijk, graad voor graad komt hij dichter bij de Graalsburcht.

De verliefde ridder

perceval__s_trance_by_dashinvaine-d1xnak7Een van de belangrijkste avonturen is zijn ontmoeting met Conduir Amour ook wel Blanchefleur geheten. Hij wordt verliefd op dit meisje, maar moet haar toch weer alleen laten. Als hij dan later drie bloeddruppels in de sneeuw ziet liggen naast zwarte ravenveren raakt hij in een trance. Hij kan alleen nog maar denken aan Blanchefleur, want wit, rood en zwart zijn haar kleuren. Tegelijk zijn dit ook de kleuren van de drievoudige Godin. Een  ontmoeting met de kracht van de liefde en het vrouwelijke is nodig om Perceval de juiste kant op te brengen om zijn queeste uit te kunnen voeren. Pas als de koning en zijn land genezen is en de Graal gevonden kan ook de innerlijke vrouw voor de graalridder gewonnen worden. Perceval ontmoet pas aan het einde van het verhaal zijn bloemenvrouw Blanchefleur opnieuw en kan dan met haar trouwen en zo het mannelijke met het vrouwelijke doen versmelten..

Het genezen van de koning

holy-grail_24754_600x450Als de zoektocht naar de Graal hopeloos lijkt ontmoet Perceval een kluizenaar genaamd Trevrizent. Van hem moet hij uiteindelijk leren hoe hij werkelijk aandacht voor een ander kan hebben en zo de juiste vragen kan stellen. Hij hoort ook dat hij de eerste keer bij de Graal faalde omdat hij zijn moeder harteloos in de steek had gelaten. Ook hieruit leren we dat de ware Graalridder in het reine moet komen met de vrouwelijke bron, in dit geval de moeder van Perceval. Hij leert ook om de controle los te laten, hij geeft zijn paard de losse teugels en zo komt hij opnieuw in de Graalsburcht en stelt nu de juiste vraag aan de lijdende koning. In de ‘Parzifal’ van Wolfram von Eschenbach is de vraag:  ‘Wat scheelt u oom? ‘ Zo simpel kan het zijn! Hij toont inlevingsvermogen, compassie en zo wordt de Graalkoning genezen en de speer stopt met bloeden. In een andere versie – die van de ‘Diu Crone’ – is het Gawain die de juiste vraag stelt; hij vraagt naar de betekenis van de graalprocessie. Ook die vraag wordt beantwoord met luid gejuich omdat het de zo lang verwachte genezing brengt. (11)
Ga je de verbinding aan, dan dompel je – symbolisch gezien – de speer in de beker. Je verbindt het element vuur met het element water, daadkracht met emotie. Wie zijn handelingen weet te verrichten zonder terughoudendheid en met alle erbij behorende gevoelens, verliest geen energie. Hij zal zijn verdriet, angst en boosheid ontladen en zo zichzelf genezen en daarna kan hij of zij heerser worden over zijn handelen en zijn gevoel. Perceval doet dit en geneest zo de koning èn het land. Het land kan weer een vruchtbare oase worden, een waar Aards Paradijs!

Perceval en Galahad laten de speer ophouden met bloeden, zij zijn meesters van daadkracht. En uiteindelijk winnen zij de Graalsbeker, zij worden meesters van het gevoel. Het zwaard en de steen, de lans en de beker, zij versmelten tot één geheel. Gedachten vormen een naadloos geheel met spontane daden en elke zintuiglijke sensatie gaat gepaard met een emotie. Je gaat op in je handeling en in je gevoel, maar je bent er ook meester van. Zo nodig weet je er afstand van te nemen. Dan bezit je de vier elementen van de Graal, die de schatten van het elfenvolk zijn, het zwaard, de lans, de kelk en de steen. Samen vormen deze het vijfde element. Noem het de ziel, noem het het zelf, noem het de Ware Graal!

Abe van der Veen

Noten:

1) Het verhaal van Peredur komt uit de Mabinogion, een bundel van mythische verhalen uit Wales.
Wolfram von Eschenbach – Parzival (13e eeuw)

In de Parzifal van Wolfram wordt de Graal ‘lapsit excellis’ genoemd (mogelijk betekend dit verworpen steen, of steen uit de hemel). Door de kracht van deze steen verbrandt de phoenix, wordt tot as, maar keert weerom, wordt opnieuw geboren:

‘And that stone is both pure and precious — Its name hast thou never heard ?
Men call it Lapis Exilis — by its magic the wondrous bird.
The Phoenix, becometh ashes, and yet doth such virtue flow
From the stone, that afresh it riseth renewed from the ashes glow,
And the plumes that erewhile it moulted spring forth yet more fiur and
bright—
‘ And tho’ üiint be the man and feeble, yet the day that his failing sight
635 Beholdeth the stone, he dies not, nor can, till eight days be gone.
Nor his countenance wax less youthful — If one daily behold that stone,
for a hundred years.
If they look on its power, their hair groweth not grey, and their iux appears
The same as when first they saw it, nor their flesh nor their bone shall fail
640 But young they abide for ever-— And this stone all men call the Grail’

In Vs. 470 staat: Wie zich eertijds afzijdig hielden van de engelen des hemels moesten nederdalen naar de heilige graal op onze aarde.
Ook zegt Wolfram dat de Graal zowel tak als wortel is die afkomstig is van het Aards paradijs:

And she bare aloft on a cushion of verdant Achmardi Root and blossom of Paradise garden, that thing which men call ‘ The Grail,’ The crown of all earthly wishes, fair fulness that ne’er shall fail !

Het verhaal van Lucifer en de steen van smaragd die uit zijn kroon viel toen hij neerstortte uit de hemel, staat ook in de Wartburg krieg. (een Duits gedicht uit de 13e eeuw)

143 So höre von der Krone Pracht:
Nach sechzigtausend Engel Wunsch ward sie gemacht,
Die wollten Gott vom Himmelreiche drängen.

Sieh Lucifer, so ward sie dein!
Wo irgend werthe, weise Meisterpfaffen sei’n,
Die wüsten wohl, daß ich die Wahrheit sänge.

St. Michael sah Gottes Zorn um solchen Hochmuths Pralen:
Die Krone brach sein Schwert im Saus
Ihm von dem Haupte: Seht, da sprang ein Stein daraus,
Der ward hernach auf Erden Parzivalen.

145 Den Stein, der aus der Krone sprang, 
Den fand, der stäts mit hohem Preis nach Würde rang, 
Titurel, der oft die Ritter streute

2) In het boek van Baigent, Leigh and Lincoln – The holy blood and the holy Grail, wordt beweerd dat san Greal eigenlijk sang Real zou moeten zijn. Een ingenieus woordspel, maar zwaar speculatief desalniettemin.

3) http://www.maryjones.us/ctexts/elucidation.html

4) Malcolm Godwin – De Heilige Graal
Thomas Malory – Le Morte D’ Arthur

5) Malcolm Godwin – De Heilige Graal

6) Wordt beschreven in het ‘Cath moy Tuireagh’ en in het ‘Lebor Gaballa Errenn’ http://en.wikipedia.org/wiki/Four_Treasures

7) In de Perceval komen alle vier elementen voor, in de Parzival versie is de beker vervangen door een steen en in Peredur is het een schotel met daarop een afgehouwen hoofd. In deze versies zijn er dus slechts drie elementen.

8) In de preiddeu Annwn http://d.lib.rochester.edu/camelot/text/preiddeu-annwn

9) Het verhaal van de reine Galahad is door Cisterciënzer monniken opgeschreven in de Vulgaatcyclus (1215-1235) en is grotendeels overgenomen in de Morte d’Arthur van Thomas Malory (1485). Door hun nadruk op kuisheid ontbreekt in deze verhalen het element van het zich verzoenen met het vrouwelijke. Vrouwen worden hier juist telkens neergezet als verleidsters en als vermomde demonen.

10) Ik kies hier voor de spelling die Chrétien hanteert: Perceval, Wolfram noemt de jongen Parzifal, en ook Parcival komt veelvuldig voor..
De oudste maar onvoltooide versie van dit verhaal is van Chrétien de Troyes (eind 12e eeuw) en heet Perceval of het verhaal van de Graal. Een iets latere versie die mogelijk andere bronnen gebruikt is het verhaal van Peredur uit de Mabinogion. Deze Welshe verhalenbundel staat vol Keltische mythische verhalen, maar ook vijf Arthurverhalen! De derde belangrijke bron voor het verhaal van Perceval is de Parzival van Wolfram von Eschenbach (begin 13e eeuw). Hier maakt de held zijn avontuur wel af en deze versie wordt wel de meest esoterische genoemd..

11) Lees hier een synopsis van Diu Crone van Heinrich von dem Türlin (13e eeuw) http://www.timelessmyths.com/arthurian/gawain.html#Crown

Ook interessant: Guardians of the holy grail – Mark Amaru Pinkham
John Matthews – De heilige Graal

 

5 reacties op “De Heilige Graal en de vier elementen

  1. Een goed verhaal. Weet nu precies waarom ik met mijn watermasker en vuurmasker workshops wou (en wil) geven! Dank je wel voor de duidelijke informatie. Kan ook heel goed mijn eigen proces er door zien. :-)))

  2. Hallo Abe,

    Een geweldig, inspirerend verhaal. Ik heb net Een nieuwe Aarde van Tolle gelezen. Je artikel sluit hier naadloos bij aan.

    Een tip: laat iemand je helpen om de werkwoordspelfouten er uit te halen. Er zitten een aantal d-t fouten in. Ik zou het een eer vinden om je artikel – als je dat op prijs stelt – te corrigeren. Ik ben leraar Nederlands.

    Met een vriendelijke groet,
    John

  3. Dank je wel.
    Ik krijg de laatste tijd vaak het woord graal door mijn hoofd. Volgens een archeoloog zou ik de energie van een voorwerp kunnen aanvoelen.
    Degenen die me kennen noemen me onbevreesd en puur. En eigenlijk ben ik dat ook wel. Ik ga ervan uit dat zolang je eerlijk en oprecht bent, dat je alles aankan. Zolang je met “echte ogen” naar alles kijkt.
    Voor mij is dit veel meer dan gewoon een verhaal .
    Het is de zwevende kennis die vaak misbegrepen wordt, omdat de mens op zich steeds voordeel uit iets wil halen, en net dat doet de deur van ‘de graal ‘ dicht.
    De deur gaat enkel open als je de vier juiste sleutels bezit .

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.